Ако тој кандидат победи, ќе имаме пловна река со чамци, бродови и, секако, сплавови. Е, бидејќи сега е сезона на ветувања и секој е слободен да си замисли што сака, јас би се приклучил со едно мало барање. Којзнае, може мојот глас да биде и пресуден, па со самото тоа да го принуди кандидатот да ми ги исполни желбите. Предлагам Вардар да се направи пловен од изворот, па се’ до Солун. Да можеме да се качиме во брод од, да речеме, Камениот мост и да се повозиме до Солун. Замислете ги само предностите на туризмот во двете насоки. Би можеле и Грците да ни доаѓаат одоздола нагоре. Да остават по некој денар или евро. Видете, не е шега да се има река која ќе биде пловна. Сега ние сме во подредена позиција. Грците ни бараат визи за кои мораме да се понижуваме (се однесува на тие што побарале виза, јас одамна не сум го сторил тоа) пред нивната високодобрососедски оградена канцеларија. Тоа е така од едноставна причина, затоа што јасно е препознаена и доминантна нашата желба да патуваме натаму. Но, со коперниканскиот пресврт што можат да го донесат овие избори и правењето на Вардар да биде пловен, работите можат да се изменат во наша корист. Сега Грците може да ги намамиме да посакаат авантуристичко возење кон Велес, Скопје по Аксиос (античкото име за Вардар – значење: силен, достоен, буен). Вака изговорено – Аксиос изгледа некако грандиозно и мистериозно. Со добра кампања би можеле да го продадеме како ептен профитабилен производ, а ништо нема да не’ чини. Река си е река.

Кога ќе ги навлечеме Грците да ни доаѓаат, кога ќе стане прашање кај нив на семејна обврска и гордост да се посети Скопје макар еднаш во сезоната можеме да ги уценуваме. Прво ќе побараме да ги симнат визите за Македонија. Тоа е најмалку што можат да направат за да не си ги доведат во опасност плановите за безгрижно „пловење“. Оти знаете, незгодно е да си пловиш, а некој попреку од брегот да те гледа. Од друга страна, ако тие тогаш не покажат добра волја, на располагање ќе ја имаме истата мерка. Можеме тогаш и ние ним да им воведеме визи. А, како дополнителен притисок да го затвориме привремено нашиот конзулат во Солун. Така секој заљубеник во пловењето ќе ја има на располагање само амбасадата во Атина за да се здобие со драгоцената виза за Македонија. Ќе мора секој авантурист од Трикала и Лариса да патува прво во Атина пред да тргне од Солун нагоре. Па, да видат тие што значи чекање во огромни редови, на какво што се навикнати сега тие што од кај нас се упатиле натаму. Значи, овој пресврт може добро да ни дојде. Уште повеќе ако тактички ја направиме визата скапа и недостапна за секој и ако издаваме само 20 проценти визи од бараните. Со самото тоа нејзината вредност ќе оди само нагоре. Ќе се бара пријател повеќе во Македонија, кој има каква-таква пријателска или роднинска врска во нашата амбасада за да може да ургира за побрзо стекнување во визата (сите ќе се сетат тогаш наеднаш на своите македонски корени или, пак, заради потребите на денот, ќе си ги измислат). Истовремено, самиот недостиг ќе креира уште поголема побарувачка. Сите ќе сакаат да заминат на тоа патување. Вардар ќе добие мистична димензија. Таа мистика лесно ќе се рашири по двете страни и изградбата и обновата ќе се одвива со епски димензии. Одозгора на тоа можеме секој момент да се навратиме на старата идеја за прокопување канал на север до Дунав, преку кој би се поврзале со цела Европа и би можеле да пловиме се’ до северните мориња. Секако, ова би ги привлекло и Европејците да патуваат кон југот, кон Македонија, Грција и Турција. По пат мора некаде да се одморат, да се напијат нешто. Економијата ќе процвета. Сите ќе имаат работа. Оти за да се сервисираат грчките туристи, плус сега и европските, ќе треба добро да се испотиме.

Оваа наша тешко стекната стратегиска предност ќе им стави до знаење и на Европејците да не’ третираат со респект, за разлика отсега. Ако сакаат да си пловат без проблеми, ќе мора да не’ примат најмалку за рамноправни во друштвото. Во спротивно, може и на нив да им воведеме визи. Тоа уште повеќе ќе ја зголеми вредноста на едно вакво егзотично патување. Ќе се чуе за тешко достапното патување, за кое мора да се построите пред амбасадите (ако ги најдете) на една мала, но многу значајна држава. Верувајте, гласот бргу ќе се рашири и по другите континенти. И Американците и Индијците, како и некои други, сигурно ќе поитаат да запишат во своите дневници дека биле и пловеле и по Аксиос. Потоа ќе немаме економски проблеми. Невработеноста ќе исчезне. Од околните држави ќе надоаѓаат луѓе кои се’ ќе дадат само да поминат дел од својата младост тука, да поработат малку за нас, да си ја испробаат среќата. Веќе ја гледам Гевгелија како го презема приматот на Лас Вегас.

Има една интересна анализа која предвидува дека до 2040 година Турција ќе ја врати силата што ја имала некогашната Отоманска Империја. Тамам додека да ги завршиме ископувањата и каналите. Потоа можеме да се здружиме во сојуз и да бидеме доминантна сила во овој дел од светот.

И така додека пловев низ текстот кон неговата завршница, сфатив дека кандидатот не само што имал идеја, туку дека и неговата визија е брилијантна. Сега ми е криво, затоа што знам дека не бил разбран и затоа што не се очекува некој особен број гласачи зад неговите величествени планови. А, можевме, можевме да ги превртиме работите во наша корист.

Сите поддржувачи на ваквото однесување како безбедна зона ги имаат своите партии и таборите во кои добиваат наклон за нивната „партиска“ заслуга со плукањето и омаловажувањето на другите. И за ова партиите беа предупредени од меѓународните претставници, дека треба да се поправи поведението во текот на кампањата, односно да се достигне и да се остане на нивото на цивилизирана кампања. Да не се разбереме погрешно, не сметам дека за се’ што правиме треба некој однадвор да ни кажува како да го правиме, под диктат. Меѓутоа, во случајов станува збор за претставници од држави и институции кон кои сме се упатиле (НАТО и ЕУ). Кон едните за да се ја осигураме безбедноста, а кон другите за да осигураме просперитет и развој. Тоа се држави со докажано и проверено демократско искуство, каде што сите проблеми на демократијата се почувствувани и совладувани со интелектуални напори низ времето. Всушност, со вековното искуство и надминувањето на проблемите тие се совршен извор за преземање на тоа искуство, за да не се повторуваат без потреба истите грешки. А, самото полесно усвојување на тие искуства би ни овозможило да скокнеме децении и побрзо да стигнеме таму каде што сте тргнале. Ете затоа, поради нашите декларирани амбиции да бидеме дел од семејството на држави кои се демократски и здружени заради колективна одбрана, сме изложени на притисок од тие држави. Не дека и кај нив се’ е идеално, но барем теоретските претпоставки се тука. И практиката е тука. Одвреме-навреме и во некои од западните држави се слушаат гласови дека демократијата е уназадена, узурпирана или нападната. За истовремено да се слушне дека на тоа му се спротивставува јавното мислење и интелектуалната фела. Староста и зрелоста на тие демократии е толкава што е самоизграден еден механизам за заштита на вредностите. Таму многу поединци и организации се подготвени да се борат за да ги зачуваат тие вредности по секоја цена. Затоа, денес не е познат посовршен систем на управување со државата од демократијата. Тука некаде е нашата интеракција. Ние сме побарале да бидеме дел од таквите држави, иако не сме морале. Е, кога веќе сме побарале да бидеме дел од тоа друштво, тие сега не’ ставаат на проверка. Затоа имаат право да се мешаат во нашите работи, така како што се мешаат. Да сме кажале дека сме си сами себе доволни, сигурно нема да ги истакнуваа нивните ставови на овој начин. Кога веќе така стојат работите, што ни останува да правиме? Па, логично е да се прифатат укажувањата за фер и демократски избори, за цивилизирана процедура и за натамошно демократизирање на свеста на учесниците.

Интересно е што кај нас „докажаните“ борци за човекови права, кога ќе влезат во партискиот барабан, за кратко време забораваат на се’ што правеле претходно. Тоа е можно затоа што, за жал, јавното мислење е далеку од зрело и со подолго паметење. Играјќи на картата дека се’ се заборава за кратко време, односно дека се’ што вчера важело денеска не игра, може да се менуваат принципите, уверувањата, па и идеолошката определба, сите наши првенци се поигруваат со избирачите. Пресметано е дека јавното мислење може да се меси по потреба и ако се создаде отпор, со засилен медиумски притисок тој се канализира според потребите. Токму тука ја лоцирам потребата и, ако сакате, зависноста од контролата на средствата за јавно информирање. Погодноста за моделирање, ако под контрола се држат особено телевизиите, бидејќи весниците се далеку помалку влијателни, се сака да се искористи по секоја цена.

Во Македонија стана исплатливо да се поседува телевизија. Испаднаа визионери оние што отвораа телевизии на времето, бидејќи сега тие се огромен извор на пари. Државата ги користи како свое платно, за кое дебело плаќа. А, не се мачи никој да информира колку чини тоа задоволство. Според она што го гледаме, каква моќ манифестираат сопствениците на телевизиите, односно колкаво влијание имаат во системот, може да се заклучи дека премногу се напумпани со пари. Но, сметката не ја плаќа државата, туку граѓаните. Само кај нас е можно сето она што се случува во медиумите, кои сега се во симбиоза со државата. Никој не се ни труди да каже колку средства се трошат и дали воопшто има некаков ефект од тоа. Она што досега можеше да се слушне е дека сето она што се случувало било промоција на владините политики. О.К., тоа звучи интересно. Ама, сакам да слушнам според која методологија се мери успешноста на информирањето. И пак да се вратам на нашите пријатели однадвор, на кои сме им дале за право да ни укажуваат за нашите грешки. Тие констатираат дека медиумите не се баш слободни и дека тоа е, благо речено, проблем за демократијата.

Крајната цел на секоја политика е да ја освои апсолутно целата власт. Политичката борба сама по себе во тој процес станува цел. И се’ станува оправдано од таа перспектива. Но, по освојувањето на сите можни нивоа и обединувањето на целата власт под една капа, што ќе остане за освојување. По дефиниција, следна фаза се внатрешните разместувања на помалите групи во партијата кои ќе се трудат под свое да стават што повеќе интерес. Колку што знам, тој процес извесно време веќе тече. По изборите само може да се засили. Што е тоа ако не распаѓање токму по линиите на поделеност помеѓу интересните групации. Во овие избори ќе бидат искористени за постигнување на целта сите можни методи, како и сите можни телевизии. Сигурен сум дека никој нема да има увид колку чини тоа. Целта што е зацртана ќе се постигне. Меѓутоа, повеќе од сигурен сум дека цената за Македонија, ако не се вразумат политичките елити, ќе биде огромна.